Dirk Rodriguez
Regio

Prof. Kees van Leeuwen: geen toekomst voor Merlot in Bordeaux

“Het is heel vreemd,” zegt Kees van Leeuwen, “maar waar ik vroeger de studenten moest leren hoe men het rijpingsproces kon versnellen, moet ik ze nu leren hoe men dat proces kan vertragen!”

Professor Cornelis ‘Kees’ van Leeuwen, Nederlandse bodem- en klimaatspecialist verbonden aan de faculteit Oenologie van de universiteit van Bordeaux gaf bij de opening van Eat Brussel Drink Bordeaux een lezing over de gevolgen van de klimaatopwarming voor de wijnwereld in het algemeen en voor Bordeaux in het bijzonder.

De gevolgen kennen we intussen allemaal wel: vroegere oogsttijdstippen en waterstress door droogte. En meer alcohol in het glas. “Dat komt soms goed uit,” zegt Cees van Leeuwen, “bijvoorbeeld voor de Cabernet-sauvignon die vroeger moeilijk rijp te krijgen was in Bordeaux en aan 10% alc. werd geoogst, of voor regio’s zoals Zuid-Engeland, België en Nederland waar wijnbouw vroeger een moeilijke oefening was, maar nu degelijke resultaten oplevert omdat men het vroegere klimaat van Bourgogne cadeau krijgt.”

Maar de nadelen zijn vele malen groter dan de voordelen. Dat blijkt wanneer de effecten van de opwarming gaan ontleden. Neem nu neerslag. “Het is een misverstand dat er minder regen valt dan vroeger,” zegt Van Leeuwen en hij staaft zijn bewering aan de hand van een staafdiagram waaruit dat mag blijken. “Maar door de opwarming verdampt er wel meer regen waardoor deze niet in de bodem kan dringen, vandaar de waterstress bij de planten. Ik moet er aan toevoegen dat dit voor Bordeaux voorlopig geen probleem is. Droge jaren zijn altijd geslaagde jaren in Bordeaux.”

Ideale oogstperiode
Dat de temperatuur snel stijgt, jaar na jaar, staat daarentegen onomstotelijk vast. Ook dat kan gestaafd worden met duidelijke cijfers (zie puntdiagram voor Bordeaux onderaan). Dat heeft gevolgen voor de ideale oogstperiode. Wijnen met een goede terroirexpressie worden in het noordelijke halfrond geoogst tussen 10 september en 10 oktober. Druiven die sneller rijpen hebben een beperkter aromatisch potentieel. Het zijn dus kortom nooit grote wijnen. En daar wringt het schoentje.

We zien dat in Châteauneuf-du-Pape de oogstdatum vroeger meestal rond 25 september plaatsvond. Nu is dat meestal rond de 6de september. In Bordeaux werd de Sauvignon blanc vroeger rond 20 september geoogst, nu op 1 september. De Merlot werd vroeger begin oktober geoogst, nu tussen 5 en 15 september. Het klimaat van Bordeaux is dus nu al te warm voor de Sauvignon blanc en zal dat op halflange termijn ook worden voor de Merlot. Vandaar dat Bordeaux experimenteert met nieuwe druivenrassen (zie ons Bordeaux-dossier in de volgende DM.Vino van 20 september). “Het is heel vreemd,” zegt Kees van Leeuwen, “maar waar ik vroeger de studenten moest leren hoe men het rijpingsproces kon versnellen, moet ik ze nu leren hoe men dat proces kan vertragen! Oplossingen gaan in de richting van minder ontbladeren, meer schaduw creëren. Ja zelfs door zonnepanelen boven de velden aan te brengen…”

Irrigatie is het ergst van al
In veel zuidelijke regio’s en vooral in het zuidelijke halfrond behelpen veel wijndomeinen zich met irrigatie. Waar mogelijk, want niet iedereen heeft een waterbekken waaruit hij kan putten. “Nu moet je goed weten,” zegt Van Leeuwen, “dat dit in het licht van het tekort aan grond- en drinkwater totaal onverantwoord is: voor de productie van 1 liter wijn heb je 100 tot 600 liter water uit irrigatie nodig! Men kan in landen zoals Chili waar irrigatie courant is, beter andere druiven aanplanten die minder water behoeven zoals Grenache of Carignan ofwel kiezen voor andere onderstokken zoals de 110 Richer.”

Wie de volledige pdf van de uiteenzetting wenst, stuurt een mailtje naar vino@vinopres.com met de mededeling ‘Kees van Leeuwen’

 

  • Gemiddelde jaartemperatuur Bordeaux ©Université de Bordeaux