Dirk Rodriguez
Personalia

Priscilla Incisa, alias Mevrouw Sassicaia

Dame Priscilla, voluit Marchesa Priscilla Incisa della Rocchetta, is sinds vorig jaar uit haar beschermde cocon gebroken. Ze wil de naam Sassicaia doen weergalmen in de wijde wereld, iets wat haar vader namelijk naliet te doen. Maar ze wil haar wijn ook injecteren met een dosis vrouwelijkheid en waken over de elegantie van de wijn.

De wijnwereld in een notendop, bestaat dat? Ja, als we voor één keer kort door de bocht mogen gaan dan klinkt het verhaal eenvoudigweg als volgt: er zijn drie grote, mythische wijnen en de rest probeert enigszins in de buurt te komen. De drie groten zijn trouwens netjes verdeeld over ‘s werelds 3 belangrijkste wijnlanden: Frankrijk, Spanje, Italië. La Romanée Conti is de primus van Frankrijk, Vega Sicilia van Spanje en Sassicaia is de ultieme Italiaanse icoonwijn. De drie wijnen zijn onttrokken aan gronden die toebehoren aan de oude Europese adel. Toeval? Niet helemaal. De adel beschikte van oudsher over de beste gronden en ze had ook de luxe om daar een deel daarvan ongerept te laten: lees ‘niet uit te putten met landbouwgewassen’.

Het verhaal wil dat Madame de Pompadour en de Prins van Conti ‘vochten’ om de wijngaard La Romanée, een ommuurde clos die al van in de middeleeuwen bekend stond om zijn kwaliteit. De koning scheidde de kemphanen en wees de wijngaard toe aan de meest solvabele, de Prins van Conti. Vandaar: La Romanée-Conti. De twee andere wijnen hebben een eigenzinniger geschiedenis. Het gaat om edelen die zich niets aantrokken van de bestaande wijnreguleringen en wijnstokken aanplantten voor hun eigen plezier. Vega Sicilia werd aangeplant in 1864 door Don Eloy Lecanda y Chaves. In goede jaren wanneer hij veel druiven oogstte en genoeg wijn had, stuurde hij zijn Vega Sicilia naar vrienden en goede kennissen waaronder enkele Europese vorstenhuizen. De reputatie van de wijn groeide gestaag tot het de meest gegeerde wijn van Spanje werd. Pas nadien creëerde men de appellatie D.O. Ribera del Duero en zorgde ervoor de Vega Sicilia juist binnen de grenzen lag.

Het verhaal van Sassicaia in Toscane is even opmerkelijk als dat van Vega Sicilia. Grootvader Mario Incisa hield van bordeauxwijn en dronk als student ooit een Italiaanse wijn gemaakt van Bordelese druiven. Hij vond dit veel lekkerder dan de andere Italiaanse wijnen die hij geserveerd kreeg. Hij vroeg de maker ervan, graaf Salviatti, of hij enkele enten van de Cabernet-stok mocht meenemen. Hij plantte de Cabernet begin jaren “40 op zijn landgoed Tenuta San Guido, in een regio die bekend staat als de Maremma, aan de Tyrreense kust. Later plantte hij een tweede perceel aan, iets verder van de kust in Bolgheri en doopte deze wijngaard Sassicaia (betekent zoveel als “keiengrond”). In 1948 bottelde hij een eerste wijn. Enkele Italiaanse wijncritici proefden die eerste Sassicaia. Wat ze in het glas kregen beviel hen niet: “te gesloten” en “te afwijkend” van de heersende Toscaanse stijl. Nochtans vond Mario hem precies geuren zoals hij het graag had. En de markies-wijnboer, hij ploegde voort. Hij deed zijn zin en hij bewaarde van elk oogstjaar enkele kistjes om te zien hoe de wijn zou evolueren. Met de hulp van de verwante wijnfamilie Antinori die oenoloog Giacomo Taschis aanbeveelde voor Tenuta San Guido, werd de wijn in 1968 voor het eerst in het commerciële circuit gebracht. Dus exact 20 jaar nadat de eerste wijn het daglicht zag. Maar het zou nog eens 20 jaar duren voor zijn wijn erkenning kreeg. En pas 30 jaar later duikt er voor het eerst een vrouw in het verhaal op: zijn kleindochter Priscilla. Grootvader Mario en vader Nicoló kwamen hun burcht bij wijze van spreken niet uit. Met Priscilla is het gelukkig anders. Zij voelt aan dat het nodig is om de nieuwe generatie opnieuw kennis te laten maken met Sassicaia. En of zij nu de officiële troonopvolger wordt of niet (ze heeft nog 5 neven en nichten die ook bij de zaak betrokken zijn), zij is willens nillens hét gezicht van Sassicaia. We spraken haar in Antwerpen, in de upper room van The Jane, waar ze uitgenodigd was door Calogero Licata, haar Belgische invoerder, die 40 jaar geleden zijn zaak oprichtte in Diepenbeek.

  • L.t.r.: Calogero Licata, Priscilla Incisa & Laurent Licata

Priscilla: “Met een naam als Sassicaia moet je jezelf laten zien. Ik wil ons verhaal brengen en ik wil ook weten wat de mensen verwachten van onze wijn. Een klassieke wijnopleiding heb ik niet genoten, maar ik kreeg wel tijd om me in te werken. Wat heb ik dan wel gestudeerd? Kunstgeschiedenis. Er zijn enkele overeenkomsten tussen wijn en kunst: in feite zijn beide een product van onze cultuur. En er zijn directe raakpunten: veel schilders zijn wijnfanaten en als ik één kunstenaar uit mijn land bij naam mag noemen: Giorgio Morandi! Zijn stillevens met flessen en karaffen, dat zijn meesterwerkjes. Het lijkt simpel, maar hij heeft een geweldig kleurpalet en hanteert penseel en palet op een compleet eigenzinnige en geraffineerde manier.”

Vino: En elke wijn wil natuurlijk zo’n meesterwerk zijn: valse eenvoud waarachter eigenzinnigheid en raffinement schuilt. Was het jouw keuze om je leven te wijden aan wijn?
Priscilla: “Mijn vader wilde dat ik door de wereld ging reizen voor onze wijnen. In de wijnwereld zijn persoonlijke relaties erg belangrijk. Denk niet dat Sassicaia geen concurrentie heeft: er staan velen te drummen net onder de top. Ik heb minder moeite met reizen dan hij. Hij is 83 intussen en blijft graag het liefst thuis in Bolgheri. Het kwam beetje bij beetje: ik heb alle tijd gekregen om me in te werken. En met reizen heb ik nooit een probleem gehad. Mijn vaste stek is Milaan maar ik vertoef elke week twee dagen in Bolgheri.”

Vino: Sassicaia baande de weg voor een nieuwe, krachtige stijl in de Toscaanse wijnwereld. Die stijl werd door het Amerikaanse tijdschrift Wine Spectator ‘Super Tuscan’ gedoopt. Vind je dat een goede omschrijving?
Priscilla: “Ik voel me niet aangesproken door de term ‘Super Tuscan’. Sassicaia streeft geen gespierde stijl na, geen overextractie van fruit of tannine. Integendeel: we willen net een toonbeeld van elegantie zijn: wijn die helemaal niet demonstratief is, maar juist een hele poos nodig heeft om open te bloeien. Mijn grootvader has als ideaalbeeld oude bordeaux, het tegendeel van de geconcentreerde Amerikaanse stijl. De lievelingswijn van mijn vader is de 1998, een wijn die van Robert Parker in de VS een score van amper 88/100 kreeg, de slechtste score in 30 jaar.”

Vino: Sassicaia 1985 kreeg destijds, out of the blue, zowel van Wine Spectator als van Robert Parker, de invloedrijkste Amerikaanse wijnmedia, een score van 100/100…
Priscilla: “Dat was een shock in Italië omdat we niet in een officiële wijnregio lagen. We maakten geen Barolo, Brunello of Chianti. Op ons etiket moesten we ‘Vino da Tavola’ (‘tafelwijn’, doorgaans de laagste kwaliteit, nvdr) vermelden. Pas later hebben de Italiaanse autoriteiten de appellatie DOC Bolgheri in het leven geroepen en nu is Sassicaia de enige Italiaanse wijn met zijn eigen appelatie: DOC Bolgheri Sassicaia. Maar dat plotse succes heeft onze stijl niet verandert. We blijven waken over die finesse, die elegante, niet-demonstratieve stijl van Sassicaia.”

Vino: Hoe waken jullie daarover?

Priscilla: “Op dit ogenblik is het nog mijn vader Nicolò en de technisch directeur, Carlo Paoli, die de wijn blenden op de manier waarop ze dat al decennia doen. Nadien zijn het vooral de vrouwen die proeven en hun zegen geven: Graziana Grassini, de consultant-oenoloog, enkele mensen van het technische team en ikzelf. Ik zie dat vrouwen belangrijker worden in de Italiaanse wijnwereld van vandaag. Voor mij is dat een goede zaak, het zal de finesse ten goede komen.”

  • Nicolò & Priscilla Incisa

Vino: Waarop is het privilege van een eigen appellatienaam gebaseerd?
Priscilla: “Misschien op het feit dat mijn grootvader 40 jaar van zijn leven heeft geïnvesteerd in wijngaarden zonder ooit een retour te zien. Wij hebben de anderen de weg gewezen en ontdekt dat Bolgheri een bijzonder terroir had voor wijn. Maar er is meer. Onze wijngaarden worden begrensd door wouden en een vogelreservaat. Het was mijn grootvader die besliste om de vogelbroedplaats, in feite een enorme rietvijver van 80 hectare die op het domein lag, te beschermen door de omliggende bossen, nog eens 440 hectare, te vrijwaren als natuurgebied. Dat bracht hem op een goed idee: in 1966 richtte hij samen met Fulca Pratesi de Italiaanse tak van het WWF op. Om een mooie wijn te maken moet je ingaan tegen monocultuur: je hebt echte biodiversiteit nodig, en die hebben we.”
“En,” gaat ze verder,”Sassicaia is ook niet de soort wijn die met kunstingrepen bijgespijkerd wordt in de wijnkelder. Het overgrote deel van het werk gebeurt in de wijngaard, want het zijn de druiven en het terroir die onze wijn maken.”

Vino: In het jaar 2000 lanceerden jullie een tweede wijn: Guidalberto.
Priscilla: “De bedoeling was om een wijn te produceren die sneller op dronk zou zijn. Het was ook interessant om te achterhalen wat de vroegrijpe Merlotdruif, de andere grote bordeauxklassieker, kon betekenen voor onze wijn. En door de wijn toegankelijker te maken qua prijs konden we een groter publiek bereiken.”

Vino: Eind vorig jaar werd de Sassicaia 2015 uitgeroepen tot beste wijn ter wereld. En in januari dit jaar kreeg de Sassicaia 2016 opnieuw een score van 100/100 van Parker. U mag even vakantie nemen, de wijn zal zichzelf wel verkopen…
Priscilla: “Ik ben eigenlijk stomverbaasd over die scores. We spreken namelijk over wijnen die nog niet op dronk zijn. Het bewijs: we stellen hier vandaag (in The Jane) pas de 1998 en de 2008 voor. De 2016 is nog een baby. We proeven hem vandaag enkel om het verschil te proeven.”

Vino: Maar het zal nu wel erg moeilijk worden om deze wijnen in België te pakken te krijgen?

Priscilla: “Nee, dat is niet zo. We beschouwen België als één van onze belangrijkste afzetmarkten, samen met Italië zelf en Zwitserland. In België werken we al 30 jaar samen met Calogero en Laurent Licata (wijninvoerders in Diepenbeek, Limburg). Zij krijgen altijd hun vaste allocatie. En pas als er wijn overblijft, komen de 14 andere landen zoals Japan en de VS aan bod. Wij laten nooit iemand vallen die ons trouw blijft. Ook dat is elegantie.”

  • Guidalberto - Tenuta San Guido

Notities:
We proefden 4 millésimes van Sassicaia (85% Cabernet sauvignon met 15% Cabernet franc) en 2 van Guidalberto. De Sassicaia 2015 die weldra beschikbaar zal zijn in België heeft een soepele structuur en een mooie aciditeit. Een elegante wijn die zich al laat drinken maar nog in een erg jong tanninecanvas zit. De 1998, 30ste millésime, is helemaal op dronk, gelijkt inderdaad op een mooie oude médoc én de favoriet van vader Nicoló, de 2006 heeft veel finesse en komt stilaan op dronk, maar de 2008 is onze favoriet. De wijn heeft een kruidig parfum dat net voor de finale als bij wonder weer opwelt.
De Guidalberto (60% cabernet sauvignon met 40% merlot) 2006 is op zijn top, vleugje koffie en zoethout, delicate evolutie. De 2016 die we ”in primeur” proefden, heeft een sterk Cabernet-karakter met een toets van grafiet en een enorm lange afdronk. Te drinken vanaf eind 2020.

  • De wijnen van Tenuta San Guido • Sassicaia is gemaakt op basis van 85% cabernet sauvignon en 15% cabernet franc. De 2014 is nu beschikbaar in België, de 2015 zal dat weldra zijn. Van de vorige oogstjaren is de 2008 onze persoonlijke favoriet. De wijn heeft een kruidig parfum en die kruiden wellen als bij wonder net voor de finale weer op. • Guidalberto (60% cabernet sauvignon en 40% merlot) is een wijn die sneller op dronk is. De 2016 die nu beschikbaar is, heeft een fijn cabernet-karakter met een vleugje grafiet. Te drinken vanaf eind 2020. • Le Difese, soms ‘derde wijn’ van het huis genoemd (70% cabernet en 30% sangiovese) heeft meer een klassiek Toscaans karakter, met sangiovese-druiven die worden aangekocht bij contractanten. De prijzen van deze wijnen: reken op een kleine €20 voor een fles Le Difese, €40 voor Guidalberto en €150 voor de Sassicaia. Ter vergelijking: een fles premium bordeaux 2015 kost gauw €850.

De primeurverkoop van de Sassicaia 2016 is intussen afgelopen.
Alle info over de wijnen van Tenuta San Guido en toekomstige allocaties: www.licata.be